Osmanlı İmparatorluğu Tarihi 2; Duraklamadan Yıkılışa

 Robert Mantran

XIX. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu için, başta Şark Meselesinin yüzyılıdır. Şark Meselesi denince de, 1774 (Küçük Kaynarca Antlaşması) ile 1923 (Lozan Antlaşması) arasında geçen olayların bütünü anlaşılır. Nedir temel nitelikleri bu olayların? Şu: Osmanlı İmparatorluğu´nun gitgide bölünüp parçalanışı ve Balkanlar Avrupa´sı ile ta İran Körfezi ve Hint Okyanusu´na değin, Doğu Akdeniz ve Güney Akdeniz´in kıyı ülkeleri üzerinde denetimlerini ya da nüfuzlarını kurmak amacıyla denetimlerini ya da nüfuzlarını kurmak amacıyla Avrupalı büyük devletler arasındaki rekamet! Osmanlılar, XIX. yüzyıl boyunca sürdürdükleri savaşların hemen hemen hepsini yitireceklerdir ve imparatorluk, topraklarının parça parça elinden çıktığını görecektir; öte yandan, kaynaklarının büyük bir bölümünün Batı ortaklıklarının denetimine geçmesi, ülkenin bağımlı hale gelmesine yol açacaktır.