ULUSLARARASI GÜVENLİK VE STRATEJİ

Prof, Dr. Beril Dedeoğlu

Savaşlar, uluslararası politikanın bir disiplin olarak yaşama geçmesini sağlayan unsurların başında gelir. Antik dönemlerden itibaren savaş olgusu üzerine yapılan çalışmalar, bugün uluslararası ilişkilerin bir disiplin olmasını sağlayacak donanımı oluşturmuştur. Savaşlar, bir yandan uluslararası sistemin çelişkilerini anlamayı zorunlu kılmış, bir yandan da beraberinde güvenlik kaygılarını ve barış arayışlarını getirmiştir. Karmaşık yapıların çözümlenmesi, geleceğin şekillenmesi açısından anlam ifade etmekte ve bu nedenle uluslararası ilişkiler sadece bu disiplini meslek edinmiş bilim insanlarının değil, aynı zamanda o karmaşık düzlemde ilişki yürüten tüm karar alıcıların ilgisini çekmektedir. Geçmişten günümüze kadar uluslararası sistemde yer alan temel aktörlerin ve sistemdeki temel dinamiklerin ne tür hesaplar yapılarak şekillendirildiğini betimleyen bu çalışma, hangi tür uluslararası sistemde hangi tür aktörlerin ne tür yöntemler ile güvenliklerini sağladığını ortaya koymaktadır. Dedeoğlu; öncelikle güvenlik ve strateji kavramlarının anlamlarına açıklık getirmiş, sonrasında ise tarihsel ve kuramsal bir arka plan oluşturmuştur. Uluslararası ilişkilerde "oyun" hiç bitmez; stratejiyi de tekrarlanan "oyunlar" gibi düşünürsek, Ortaçağdan beri tekrarlanan "benzerlerin mücadelesi" (ABD-Rusya) İle "benzemezlerin mücadelesi"(Devlet-Terör Örgütleri) sürekli izlediğimiz bir oyun gibidir. Hatta yine o dönemlerde güvenlik ile özdeş bir kavram olarak kullanılan din, günümüzde laik olmayan yönetim biçimlerinin toplumsal var olma ve varlıklarını sürdürme teminatıdır.Toplumsal uyum ve istikrarın, var olan siyasal sistemin devamlılığı, iktidarların yapısal varlığının devamı, ekonomik sistemin işleyişi ve düşman olgusunun yaratılmasında en etkili sistem din ile kurulmuştur. Sistemde güvenlik kurallarını güçlü olan; yani teknik, ekonomik ve diğer bakımlardan üstün olan koymakta, diğerleri onunla uyum gösterdikleri sürece bu sistemin içerisinde kalmaktadırlar. Savaşılan bölgelere bakıldığında ise Kuzey Amerika ve Avrupa'yı güvenli, diğer alanları ise güvensiz ve istikrarsız alanlar olarak görürüz. Çatışmaların çoğu Orta Doğu ve Asya'da yapılmakta, bununla birlikte, "güçlü ellerin" doğal gaz ve petrol boru hatları ile önemli ticaret güzergahları olan deniz ve kara koridorlarından çekilmediğini görürüz. Büyük İskender, Roma İmparatorluğu, Büyük Britanya İmparatorluğu, Napolyon ve Mitler gibi; ABD, Rusya, Çin ve AB, bu bölgelerle fazlasıyla ilgilenmektedirler. Bu ilginin yanlışlığından bahsedemeyiz belki ama neden doğru olduğunu Platon çok önceden söylemiştir: "Doğru, güçlünün işine gelendir." Güçlü olan ise bilgili olandır. Eserin size güç vermesi dileği ile... "Bilemezseniz, bilmediğiniz yoldan gidersiniz. Öngöremezseniz, engelleyemezsiniz."